Cruelty-free Sanılan Markalar

Hayvanlarda deney yapan ve yapmayan markalar hakkında bilgi sahibi olabileceğimiz kaynakları artık hepimiz ezberledik. Peta ve Leaping Bunny, bu markalarla resmi olarak irtibat halinde olduğu için cruelty free sertifikalarına güveniyoruz. Market raflarında ilgimizi çeken bir şey olduğunda hemen listelerini inceliyoruz. Bu listelerde adı geçmeyen markalar söz konusu olduğunda iş biraz daha değişiyor. Elbette hepsinin hayvanlarda test ettikleri anlamını çıkarmak absürt olurdu. Aynı zamanda dikkatle yaklaşılması gereken bir konu olduğunu da inkar edemem. Sosyal medyada, bloglarda sürekli cruelty free olarak anıldığı halde şüphe uyandıran markalardan bahsetmenin zamanı geldi de geçiyor.

Güncelleme: Bazı markaları paylaşımdan çıkarmak zorunda kaldım.

Himalaya

Türkiye’de cruelty free kozmetik tanıtan herkes sanıyorum en az 1 kez Himalaya paylaşımı yapmıştır. Ambalajlarında “vegan ve vejetaryenlere uygundur” tarzı bir açıklama yer alıyor, websitelerinde ise “hayvanları çok seviyoruz, onlara asla zarar vermeyiz” gibi iddialar bulunuyor. Markaların ne kadar yanıltıcı olabileceğinin, ve müşterilerin de bunlara nasıl gözü kapalı inanıverdiğinin en güzel örneği olarak Himalaya’yı gösterebilirim size. Oysa websitesinde biraz araştırma yaptığınızda aslında medikal alanda üretim yaptıklarını öğrenebilirsiniz. Biliyorsunuz, eğer medikal araştırmalar yapılıyorsa bu süreçte hayvanların denek olarak kullanılması çok büyük ihtimaldir. Bu konuda Avrupa Birliği yasalarının bile eli kolu bağlı. Ki bu bizi bir başka noktaya getiriyor. Avrupa’da üretilen kozmetik markaları bir nebze güvenilir olabilir ama Himalaya Asya bazlı bir firma. Katı kuralların uygulandığı Avrupa’da satışı da yok. Asya ve Uzakdoğu‘da hayvan deneyleri konusunda belli bir standart uygulanmıyor, herhangi bir yasak da söz konusu değil. Bu markaların hiçbir kısıtlama olmadan hayvan deneyleri uygulayabileceği anlamına geliyor. Mesela alım gücü düştüğü için Türkiye’ye organik/doğal etiketi altında ithal edilen Uzakdoğu mallarında artış var. Ekstra dikkatli olunması gerekiyor..

Çok uzattım, sadede geliyorum. Himalaya, ürünlerinde olmasa da araştırmalarında hayvanları kullandığını zaten kendisi belirtmiş durumda. Şuraya bakarsanız in vivo (hayvan üzerinde) testlerden in vitro (yapay doku üzerinde) testlere geçiş için henüz geliştirme sürecinde oldukları yazılı. Ayrıca hayvan sağlığı araştırmalarında yine hayvanlarda deney yapıldığı ayan beyan açıklanmış. Karar sizin.

(Güncelleme: Bu konuda birkaç soru geldiği için düzeltme yapacağım. Himalaya’nın Amerikan/Avrupa ayağı Leaping Bunny sertifikalı cruelty free. Ancak bize gelen ürünler farklı ve Asya’da üretilmişler. Bu yüzden Türkiye’de satılan markayla Leaping Bunny’de gördüğümüz markanın farklı olduğunu varsayarak yaklaşmamız gerekiyor.)

Rossmann (Rival de Loop, Alterra, Isana)

Himalaya örneğinden sonra Rival de Loop’u görmek biraz şaşırtıcı olabilir. Bu markanın hayvanlarda deney yaptığı konusunda net şüphelerim olmasa da veganlar için tek seçenek olarak gösterilmesini pek doğru bulmuyorum. Veganların bu markaya olan tuhaf bağlılığının sebebi tabii ki ambalajdaki Vegan Society sertifikası. Ama vegan sertifikalarından bahsettiğim yazıda görmüşsünüzdür, bunlar hayvan testleri için %100 güvenilir bir kaynak değil. Rival de Loop, Alterra, Isana vb birçok markanın araştırma ve geliştirmesini yapan Rossmann ve birlikte çalıştığı laboratuarlar, AB yasalarını uyguladıkları için “ürünlerinde ve içeriklerinde” test yapmadıklarını varsayabiliriz. Oysa yeni içerikler oluşturulurken bu yasaların eli kolu bağlı olduğunu biliyoruz. Kendileri şu an yeni içerik gelişiminde de test etmediklerini iddia etseler de 2012’de yazdıkları bir Facebook beyanı toksikoloji deneylerinde hayvan kullandıklarını belirtiyor (görüntülemek için tıklayın). Rossmann’ın hangi beyanına inanacağınız size kalmış bir durum ama kesinlikle cruelty free saymak için fazla çelişkili buluyorum ve gri alanda değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum.

Özetle şunu demek istiyorum: bazı ürünlerinde vegan sertifikası bulundurması Rossmann markalarını %100 güvenilir yapmaz. Bu sadece bazı ürünlerde hayvansal madde bulunmadığını gösterir. Hayvanlar söz konusu olduğunda en yetkin ünvan vegan olmak sayılmayacağı gibi, bu sertifika da hayvanlara hiç zarar verilmediği anlamına gelmiyor. Cruelty free sertifikalı markaların vegan formüllü onlarca seçeneği bulunurken Rossmann markalarında ısrar etmek neden? Üstelik çok fazla reklamı yapılmayan diğer harika markalar eninde sonunda Türkye’den çekiliyor ve seçeneklerimiz azalmaya devam ediyor. Sizi bilmem ama ben şüphemi çeken Rival de Loop yerine cruelty free sertifikalı, çevreci markaların vegan formüllerine şans vermeyi tercih ederim.

Watsons

Yine sıklıkla sorulan, ve “aa ben Watsons’ı hayvanlarda test etmiyor sanıyordum” tepkilerini aldığım bir marka. Watsons zaten Uzakdoğu bazlı bir market zinciri. Aynı adı taşıyan kendi ürünleri de Çin dahil birçok Uzakdoğu ülkesinde satılıyor. Çin’de satılan ürünlerin çoğu da hayvanlarda test ediliyor. Bu yüzden Watsons cruelty-free değil, Leaping Bunny vb birçok kuruluş da zaten bunu iddia ediyor.

Splat

Ambalajındaki “animal-friendly” iddiasıyla epeyce şaibeli görünen o tavşan logosunu bir kenara bırakalım. Websitelerinde orjinal Leaping Bunny logosu edinme sürecinde olduklarını yazmışlar. Ne var ki bu iddia Gratis’te satılmaya başlandığı birkaç yıl öncesine kadar dayanıyor. Hala LB sertifikası alamayışları kendi başına bir şüphe unsuruyken Çince websitesi benim için bardağı taşıran son damla. Bu siteden Çin’deki bilimum satış noktalarını görebilirsiniz. Şöyle bir şey var, Çin’deki hayvan deneyleri yasası bir ölçüde esnetildi, buradaki her marka deney yapmak zorunda değil. Ama Splat hayvan deneyleri konusunda fazlasıyla şaibeli argümanlar üretmişken pek de dürüst ve güvenilir olduklarını düşünmüyorum. Desert Essence diş macunu varken Splat’i seçmeye hiç gerek yok doğrusu.

WhiteGlo

WhiteGlo biraz da sembolik olarak burada. Cruelty free olduğu iddia edilen buna benzer birçok marka var ama hepsine yetişmem mümkün değil. Öncelikle bu tarz bir reklam markasına güvenebilmek için kesinlikle resmi bir sertifika ararım. Bu yüzden WhiteGlo’yu cruelty free iddialarıyla görmek beni şaşırtmıştı. Biraz araştırınca tahmin ettiğim gibi Çin’de satıldığını öğrendim. Dediğim gibi, bu hayvan testlerine mecbur bırakıldıkları anlamına gelmeyebilir. Ama tıpkı güneş kremi gibi ağız bakım alanında hayvan deneyleri daha serbest olabiliyor. Çoğunlukla kozmetik değil medikal kategorisine giriyor çünkü. Cruelty free sertifikalı markaların ürettiği diş macunları haricinde ağız bakım ürünlerine güvenilmemesi taraftarıyım. Ama yine de karar sizin.